काठमाडौं मेट्रो रेल डिपिआर टेन्डर रद्द गरिएको छ। पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले मेट्रो रेल निर्माणका लागि आह्वान गरेको विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (डिपिआर) सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय टेन्डर रद्द गरेको हो।
यो योजना काठमाडौंको नारायण गोपाल चोक–सातदोबाटो–रत्नपार्क २७.५ किलोमिटर मेट्रो रेल निर्माणसँग सम्बन्धित थियो।
यस निर्णयसँगै मेट्रो रेल परियोजनाको प्रारम्भिक प्रक्रिया पुनः अनिश्चित बनेको छ।
सरकारले यसअघि जेठ ३२ गतेसम्म डिपिआरका लागि आसयपत्र पेस गर्ने समयसीमा तोकेको थियो।
मेट्रो डिपिआर टेन्डर रद्दको औपचारिक जानकारी
पूर्वाधार विकास मन्त्री सुनिल लम्सालले प्रतिनिधिसभा बैठकमा टेन्डर रद्द भएको जानकारी दिएका हुन्।
उनले सरकारले भर्खरै मात्र टेन्डर आह्वान गरे पनि योजनामा पुनरावलोकन आवश्यक भएकाले प्रक्रिया स्थगित गरिएको बताए।
उनका अनुसार २७ किलोमिटर मात्रको संरचना पर्याप्त नहुने निष्कर्षसहित निर्णय गरिएको हो।
त्यसकारण दीर्घकालीन दृष्टिकोणबाट योजना पुनः मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने अवस्था आएको मन्त्रालयको भनाइ छ।
नारायणगोपाल चोक–सातदोबाटो मेट्रो योजना
यसैबीच, प्रस्तावित योजना नारायण गोपाल चोकदेखि सातदोबाटो हुँदै रत्नपार्कसम्मको रुटमा आधारित थियो।
रेल विभागले यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय टेन्डर आह्वान गरेको थियो।
त्यसपछि सरकारले थप विस्तृत ‘ट्रान्सपोर्टेसन मास्टर प्लान’ बनाउने तयारी पनि अघि बढाएको छ।
मन्त्री लम्सालले थानकोटदेखि धुलिखेलसम्म विस्तार हुने दीर्घकालीन यातायात योजना तयार भइरहेको जानकारी दिए।
काठमाडौं उपत्यकामा मेट्रो अध्ययन इतिहास
काठमाडौं उपत्यकामा मेट्रो रेल सञ्चालनबारे अध्ययन भएको एक दशकभन्दा बढी समय भइसकेको छ।
सन् २०१२ मा कोरियन परामर्शदातामार्फत सम्भाव्यता अध्ययन गरिएको थियो, जसले मेट्रो रेल सञ्चालनको प्रारम्भिक खाका प्रस्तुत गरेको थियो।
त्यसपछि सन् २०१७ मा जापानी सहयोग नियोग (जाइका) ले पनि मास्टरप्लान तयार गरेको थियो।
त्यस अध्ययनले सन् २०३० भित्र दुई लाइनको मेट्रो सञ्चालन गर्न सकिने सुझाव दिएको थियो।
यसैबीच, लगानी बोर्डले थप अध्ययन गर्दै यात्रु चापका आधारमा मेट्रो लाइन सम्भव रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो।
तर अहिलेसम्म कुनै पनि परियोजना कार्यान्वयन चरणमा पुगेको छैन।
सम्भावित मेट्रो लाइन र दीर्घकालीन योजना
विभिन्न अध्ययनअनुसार काठमाडौंमा उत्तर–दक्षिण र पूर्व–पश्चिम दुई प्रमुख मेट्रो लाइनको प्रस्ताव गरिएको छ।
साथै, चक्रपथ वरिपरि रिङ रोड शैलीको मेट्रो तथा बाहिरी नगर जोड्ने विस्तृत नेटवर्कको परिकल्पना पनि गरिएको छ।
त्यसपछि धुलिखेल, बनेपा, कोटेश्वर, भृकुटीमण्डप हुँदै विभिन्न रुट विस्तार गर्न सकिने प्रस्तावहरू अध्ययनमा उल्लेख छन्।
यी योजनाले उपत्यकाभित्र व्यापक यातायात सञ्जाल विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
लागत र सम्भाव्यता बहस
विज्ञहरूका अनुसार मेट्रो रेल अत्यन्तै खर्चिलो परियोजना हो। प्रति किलोमिटर दुईतर्फी रेल निर्माणमा करिब १० अर्ब रुपैयाँसम्म लागत लाग्ने अनुमान छ।
त्यसैगरी, ३० लाखभन्दा बढी जनसंख्या भएका क्षेत्रमा मात्र मेट्रो व्यावहारिक हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
तर काठमाडौं उपत्यकाको बढ्दो सहरीकरण र ट्राफिक चापले यसलाई सम्भाव्य बनाउने पक्षमा पनि मत व्यक्त गरिएको छ।
अन्ततः, काठमाडौं मेट्रो रेल डिपिआर टेन्डर रद्द भए पनि दीर्घकालीन मेट्रो योजना भने सरकारी छलफल र अध्ययनको केन्द्रमै रहेको देखिन्छ।
लेखकको बारेमा
प्रतिक्रिया